Niebezpieczne oprogramowanie (malware) to ogólna nazwa dla oprogramowania, które jest instalowane bez wiedzy użytkownika i ma na celu uszkodzenie komputera lub szpiegowanie działań użytkownika. Najczęściej spotykane programy tego typu to trojany, robaki i wirusy.
Trojan (inaczej koń trojański) to program, który sprawia wrażenie nieszkodliwego, a nawet przydatnego, ale w rzeczywistości naraża system na atak. Robaki to programy samoreplikujące, które potrafią się rozprzestrzeniać w sieciach komputerowych, często bez żadnych działań ze strony użytkownika. Wirus rozprzestrzenia się poprzez doczepienie się do programu-nosiciela, a jego działanie może spowodować uszkodzenie sprzętu, oprogramowania lub danych. Inne niebezpieczne programy to między innymi groźne treści dynamiczne, programy podstępne (ang. rogue programs) i dialery. Nowszym typem niebezpiecznego oprogramowania są programy śledzące, które zagrażają prywatności użytkownika poprzez śledzenie, przechowywanie i analizowanie jego nawyków internetowych. W kategorii tej mieszczą się śledzące pliki cookie oraz programy wyświetlające reklamy, szpiegujące i rejestrujące naciśnięte klawisze.
Niebezpieczne programy są najczęściej pobierane z internetu lub dostarczane w wiadomościach e-mail, które niezgodnie z prawdą opisują przeznaczenie programu. Trzydzieści jeden procent niebezpiecznych witryn zawiera treści tylko dla dorosłych, a użytkownicy bywają narażani na takie niestosowne materiały na przykład poprzez błędne wpisanie adresu strony lub przypadkowe kliknięcie nieznanego łącza. Niebezpieczne oprogramowanie czyha też często w sieciach typu peer-to-peer (P2P), których użytkownicy przesyłają pliki bezpośrednio między swoimi komputerami.
Typowe objawy infekcji to wyskakujące reklamy, wolniejsze działanie systemu lub przekierowywanie przeglądarki do niepożądanych witryn. Niebezpieczne oprogramowanie może zakłócać pracę użytkownika lub poprawne funkcjonowanie systemu poprzez blokowanie dostępności, uszkadzanie danych, zajmowanie zasobów systemowych i zapychanie łącza sieciowego. Poza tym zdarza się, że komputer nie daje się wyłączyć lub zrestartować.
Niebezpieczne programy są najczęściej dołączane do innych plików, dlatego nigdy nie otwieraj załączników w wiadomościach e-mail pochodzących z nieznanych lub nieoczekiwanych źródeł. Nigdy nie otwieraj plików od nieznanych osób i zachowaj ostrożność podczas otwierania wszelkich plików z rozszerzeniami .avi, .exe lub .jpg.
Jeśli podejrzewasz, że Twój komputer jest zainfekowany:
Gdy masz pewność, że komputer jest czysty:
Zobacz też: Adware, Ataki na przeglądarkę, Oszustwa internetowe, Phishing, Spam i Spyware